حشره شناسی پزشکی

 در چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران کسب رتبه نخست اقتصادی در منطقه هدف گیری شده است. در صورت محقق نشدن حذف مالاریا، علاوه بر بار بیماری، هم کشور به ظرفیت بهره برداری از توسعه اقتصادی نمی رسد و هم به عنوان منطقه واجد خطر مالاریا بامحدودیت تبادلات توریستی، علمی ، فرهنگی و تجاری مواجه خواهد شد. ازاینرو برای تحقق چشم انداز بیست ساله ضروری است که هدف حذف مالاریا در کشور محقق شده و پاک بودن کشور از مالاریا از طریق نهادهای رسمی بین المللی  (سازمان جهانی بهداشت) اعلام جهانی گردد ().

خلاصه اجرایی

 با توجه به پیشرفتهای بدست امده طی پنج دهه اجرای عملیات مبارزه با مالاریا و کاهش قابل توجه میزان بروز بیماری در ده ساله اخیر حذف مالاریا در کشور در دستور مشترک وزارت بهداشت،درمان و اموزش پزشکی و سازمان جهانی بهداشت قرار گرفته است.

در حال حاضر انتشار و انتقال محلی بیماری در سطح كشور به 35 شهرستان که عمدتا در استان هاي سيستان و بلوچستان , هرمزگان و كرمان واقع شده اند محدود می گردد.

 هدف نهایی برنامه حذف مالاریا در افق 1404 قطع انتقال محلی بیماری مي باشد. بدیهی است موارد وارده مالاریا در طی سالهای اجرای برنامه و حتی پس از ان ممکن است کماکان مشاهده شده وهمه تلاشها به پیشگیری از برقراری زنجیره انتقال الودگی به ساکنین محلی  معطوف می شود.

 مبنای طبقه بندی مناطق مختلف میزان بروز موارد جدید اتوکتونوس مالاریا به ازائ هر هزار نفر جمعیت در معرض خطر        API/می باشد :

-        مناطقی که میزان بروز موارد جدید اتوکتونوس مالاریا به ازائ هر هزار نفر جمعیت در معرض خطر بالاتر از پنج مورد در سال است و کاندید عملیات کنترل می باشند. ( API>5/1000).  

-        مناطقی که تعداد موارد جدید  اتوکتونوس مالاریا در 1000 نفر جمعیت کمتر از  5 و بیشتر از یک مورد در سال است و تحت برنامه پیش حذف هستند. (5 >API>1/1000)

-        مناطقی که تعداد موارد جدید اتوکتونوس  مالاریا در آنها در 1000 نفر جمعیت کمتر از  یک مورد در سال است و تحت برنامه حذف می باشند . (API<1/1000)

-        مناطقی که در سه سال گذشته موردي از انتقال مالاريا نداشته و پاک تلقی می شوند و برنامه پیشگیری از  Re- introduction   در انها اجرا خواهد شد.

  با توجه به وجود عوامل زمینه ساز انتقال مالاریا مانند تبادل جمعیتی بالا با مناطق مالاریاخیز، و وجود مخازن الودگی بدنبال موارد وارده،شرایط آب و هوایی مناسب و وفور بالای ناقل این مناطق خود به دو دسته فرعی تقسیم می شوند.

·        مناطق پر خطر : مناطقی با پتانسیل بالای برقراری چرخه انتقال مالاریا و برگشت مجدد بیماری

·        مناطق  کم خطر :مناطقی با پتانسیل کم انتقال از وارده که عملا دارای خطر کمتری برای برگشت مجدد بیماری می باشند.

      با توجه به توصیه سازمان جهانی بهداشت مبنی انتخاب جمعیت یکصد هزار نفری برای محدوده اجرای برنامه حذف ،و با عنایت به انکه محیطی ترین سطح تصمیم گیری و تفویض اختیارات مالی – اجرایی در نظام عرضه خدمات بهداشتی کشور مرکز بهداشت شهرستان می باشد، علیرغم انکه تمرکز این برنامه بر کانونهای انتقال بیماری است ، شهرستان بعنوان واحد عملیاتی برای اجرای برنامه حذف مالاریای کشور انتخاب شده است.

سه رویکرد فنی-عملیاتی و چهار استراتژی پشتیبان در برنامه حذف پیش بینی شده است.

 

 راهبردهای اصلي :   

  - ارتقا دسترسی به خدمات تشخیص فوري و درمان موثر مالاریا

  - ارتقای دسترسی به خدمات پیشگیری از طریق تقویت مدیریت تلفیق یافته ناقلین (IVM)

  - تقویت نظام مراقبت مالاریا با تاكيد بر پاسخ مناسب و بموقع

    

 راهبردهاي پشتیبان :  

  - تقویت و توسعه نظام پایش و ارزشیابی مداخلات حذف مالاریا

 - تقویت تحقیقات کاربردی

 -استفاده از ظرفیت کلیه ذینفعان (STAKEHOLDER ) برای حذف مالاریا

 -ظرفیت سازی سرمایه انسانی و بسیج منابع برای حذف مالاریا

 

پیامدهای مورد انتظار  در طول سالهای اجرای برنامه:

-کشف سریع موارد مالاریا در مدت 24 ساعت پس از بروز علايم

 - شروع رمان با داروهای ضد مالاریاي توصيه شده راهنماي كشوري درمان در مدت 24 ساعت پس از تشخيص

- درمان موثر و کامل با داروهای ضد مالاریاي توصيه شده راهنماي كشوري درمان

-افزایش بکارگیری پشه بند آعشته به حشره کش توسط خانوارهای ساکن در مناطق در معرض خطر با تاكيد بر زنان باردار و كدودكان زير 5 سال

-افزایش میزان محافظت جمعیت در معرض خطر با عملیات سمپاشی ابقایی در حداقل 80% جمعيت هدف

-افزایش میزان محافظت جمعیت در معرض خطر با عملیات کنترل لارو در 100% ژيت هاي لاروي هدف

- افزایش میزان محافظت جمعیت در معرض خطر با عملیات بهسازی محیط

-پیش بینی اپیدمی ها حداقل یک ماه قبل از وقوع به منظور پيشگيري از رسیدن به آستانه اپیدمی (EPIDEMIC THRESHOLD) در تمامي شهرستان با استقرار سيستم MEWS

- شناسایی کانون های اپیدمی حداکثر یک هفته پس از طغیان بیماری مالاریا

 -کنترل بهنگام طغیان بیماری پس از شناسایی کانون های اپیدمی

·        بدیهی است در مورد طغیان هایی که عامل وقوع انها الودگی ویواکس باشد،این زمان یکماه و در مورد فالسیپارم دو هفته خواهد بود.

·        تهيه مداوم تجهيزات،مواد  مصرفي ،حشره كش ، پشه بند ،دارو و ساير موارد مورد نياز برنامه حذف

·        همه موارد مالاريا و كانونهاي مالاريا طبقه بندي اپيدميولوژيك مداوم خواهند داشت.

·        راهنماي درمان مالارياي كشور بطور مرتب بازنگري مي شوند.

·        كاركنان بخش خدمات بهداشتي درماني مرتبا درزمينه تشخيص و درمان مالاريا اموزش مي يابند.

·          نظام گزارش دهي اطلاعات مالاريا در كليه مراكز گزارش دهنده مكانيزه مي شوند.

 

در راستای نیل به خذف مالاریا بکار گیری و آموزش ..... نفر نیروی انسانی در رده های مختلف محیطی و تامین منابع مورد نیاز به میزان ...... ریال در پنج سال اول برنامه و استمرار آن به منظور تامین اعتبار مورد نیاز متناسب با هزینه های ناشی از تورم، قیمت های جهانی،و ..... در برنامه پنج  سال دوم و سه ساله سوم می باشد.